Historia

Kościół farny pod wezwaniem św. Mikołaja bpa.

Widok od południa na prezbiterium i kaplicę p.w. św. Barbary

Widok od południa na prezbiterium i kaplicę p.w. św. Barbary

Fundacja kościoła zapewne w. XII w Starej Warce. Kolejny kościół parafialny erygowany w. XIV. Drewniany kościół konsekrowany 1501 lub 1502. W 1602 przystawienie murowanej zakrystii od północy staraniem ks. Pawła Stefańskiego vel Szczepańskiego. Budowa kościoła murowanego rozpoczęta 1603, po pożarze 1616 kontynuowana 1623-35: wówczas wzniesienie jednonawowego kościoła z trójbocznie zamkniętym prezbiterium dwiema symetrycznymi kaplicami. Po zniszczeniach 1656 projektowana przebudowa na kościół trzynawowy, zrealizowana częściowo wzniesieniem nawy północnej. Konsekrowany 1661. Remontowany i przekształcany 1836, 1899 otoczony neogotyckim murem z kaplicami oraz dzwonnicą. Gruntowny remont i przeróbki 1907 (z tego czasu m.in. szczyt zachodni oraz kruchta). Znacznie uszkodzony 1944, odbudowany 1948. Oreintowany. Oszkarpowany.

Nawa prostokątna, wydłużone prezbiterium równej z nią szerokości zamknięte trójbocznie z kruchtą i zakrystią od północy;
po obu stronach zachodniej części prezbiterium kaplice:

– od południa p.w. św. Barbary (dawniej pw. Bożego Ciała) otwarta ku wnętrzu wysoką, półkoliście zamkniętą arkadą;
– od północy p.w. Świętego Krzyża (dawniej Literacka) łącząca się z północną nawą boczną oraz mieszcząca lożę w górnej kondygnacji (pierwotnie biblioteka) przylegająca do loży ponad kruchtą i zakrystią.

Od zachodu przy nawie kruchta. Wewnątrz, ściany nawy głównej rozdzielone trzema parami pilastrów toskańskich*, po stronie północnej dźwigających wydatne, profilowane belkowanie pod niezrealizowane sklepienie. Okna w prezbiterium i nawie od południa smukłe, zamknięte półkoliście, od północy ponad belkowaniem skrócone od dołu w związku z odbudową nawy bocznej.

Od zachodu chór muzyczny murowany, wsparty na trzech półkoliście zamkniętych arkadach filarowych, murowaną balustradą ozdobioną płycinami. Arkada tęczy zamknięta półkoliście. W nawie strop z fasetą, w nawie bocznej, ponad chórem i w zakrystii stropy płaskie, a kaplicach sklepienia kolebkowo-krzyżowe, w kaplicy północnej północnej o dwóch przęsłach; w lożach sklepienia odcinkowe.

W północnej ścianie prezbiterium dwa portale zamknięte odcinkowo, zwieńczone szczytem z kolistą płyciną, otoczoną stiukową girlandą. Loże otwarte ku prezbiterium trzema przeźroczami zamkniętymi półkoliście z główkami aniołków w kluczach; otwory ujęte kanelowanymi pilastrami z motywem rozet; balustradki lóż ażurowe z tralkami. Drzwi do zakrystii zapewne z w. XVIII drewniane, obite blachą, wzmocnione kratownicą.

Elewacja frontowa ożywiona podziałem ramowym, zasłonięta kruchtą w przyziemiu, zwieńczona szczytem ujętym po bokach spływami i filarkami z obeliskowymi sterczynami. Elewacje kaplic od północy i południa zwieńczone pseudoattykami o motywie półkoliście zamkniętych arkadek oraz bliźnich wnęk. Dachy dwuspadowe, kryte dachówką i blachą.

Wieżyczka na sygnaturkę podwyższona po 1873, ośmioboczna, ażurowa, obita blachą.

Wieżyczka na sygnaturkę

Wieżyczka na sygnaturkę

Ołtarze:
1. główny z rzeźbami śś. Jana Chrzciciela i Mikołaja bpa w niszach po bokach, śś Barbary i Katarzyny w polu głównym obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem;

Ołtarz główny

Ołtarz główny

2. boczny w kaplicy św. Barbary, z rzeźbami śś Andrzeja i Jana Ewangelisty w polu głównym obraz św. Barbary;

Kaplica p.w. św. Barbary

Kaplica p.w. św. Barbary

3. w kaplicy Krzyża Świętego, z bogatą dekoracją rzeźbiarską oraz krucyfiksem w polu głównym.

Kaplica p.w. Świętego Krzyża

Kaplica p.w. Świętego Krzyża

Do Parafii należą ulice: Baczyńskiego,  Batalionów Chłopskich, Bielańska, Błękitna, Broniewskiego, Długa nr 2 – 18, Fabryczna, Farna, Gałczyńskiego, Gośniewska, Grójecka, Kolejowa, Konopnickiej, Krasińskiego, Krawczyka, Krótka, Lipowa, Lotników, Mickiewicza, Mostowa, Niemojewska, Nowakowskiego, Nowy Zjazd, Obwodowa, Orzeszkowej, Osiedlowa, Plac Czarnieckiego, Polna od nr 16, Prusa, Pruska, Puławska, Reymonta, Ropelewskiej, Różana, Sadowa, Senatorska, Sienkiewicza Słowackiego, Solec, Tęczowa, Tuwima, Warszawska, Wąwóz, Wichradzka, Wójtowska, Wspólna, Wysockiego do nr 15, Zawadzkiego, Zielna, Osiedle XXXV-lecia, Osiedle P. Wysockiego oraz wioski: Gąski, Gośniewice, Jeżówek, Kępa Niemojewska, Laski, Murowanka, Piaseczno Prusy, Wichradz,

*Pilaster – lokalne pogrubienie ściany w formie płaskiego filara ustawionego przy ścianie, nieznacznie występującego przed lico ściany. Pełni on zarówno funkcję konstrukcyjną, jak też dekoracyjną (rozczłonkowuje ścianę). Może stanowić część obramienia otworów okiennych, drzwiowych lub bramnych. (źródło: Wikipedia).